‍බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු බෞද්ධ දේශනා සහ සිද්ධාන්තයන් ඒ අයුරින්ම පවත්වාගෙන යාම සඳහාත්, බුද්ධ ශාසනය තුල විනය නියමයන් ඒ ආකාරයෙන් පවත්වාගෙන යාම සඳහාත් වරින් වර ධර්ම සංගායනා පවත්වා තිබේ.

‍ප්‍රථම සංගායනාවසංස්කරණය

ධර්මය හා විනය දැනට තිබෙන පරිදි ත්‍රිපිටකයට බෙදා කට පාඩමින් පවත්වාගෙන ඒමට හැකි ලෙස සකස් කරන ලද්දේ මෙම ප්‍රථම සංගායනාවේදී ය. මෙහිදී ප්‍රථමයෙන් විනය සංගායනා කරන ලදී. දෙවනුව සූත්‍ර පිටකය සංගායනා කරන ලද අතර තෙවණුව අභිධර්ම පිටකය සියලු ම රහතන් වහන්සේ විසින් සංගායනා කරන ලදී.

නිදානයසංස්කරණය

‍බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් සත් දින කට පසු පෘථග්ජන භික්ෂූන් ශෝක වන විට, එය දුටු සුභද්‍ර නම් මහලු කල පැවිදි වූ භික්ෂුවක විසින් කල අභද්‍ර ප්‍රකාශය (නොමනා ප්‍රකාශය)

             අලං ආවුසෝ මා සෝචිත්ත මා පරිදෙවිත්ත
             සුමුත්තාතේන මහා සමනේන
             උප්පද්දතාච හෝම ඉදං වෝ කප්පති  
             ඉදං වෝන කප්පති  

"ඇවැත්නි-‍ශෝක නොකරනු. නො වැළැපෙනු. ඒ මහ මහණහු ගෙන් අප මිදුණෝ වම්හ. ‘මෙය තොපට කැපය. මෙය නො කැපය’ යී කියනු ලැබ අපි වෙහෙසුණෝ වම්හ. දැන් අපි කැමැත්තක් කරම් හ, නො කැමැත්තක් නොකරම් හ"

කාලයසංස්කරණය

‍ආරම්භය : බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් තුන් මසකට පසුව, අජාසත් රජුගේ රාජාභිෂේකයෙන් 8වන වසර දී සංගායනාව පැවති කාලය : මාස3

ස්ථානයසංස්කරණය

රජගහ නුවර ‍‍විහාර පර්වත ප්‍රාන්තයේ පිහිටි සප්තපර්ණී ගල්ගුහා ද්වාරයෙහි.

ප්‍රධානත්වයසංස්කරණය

තෘතිය ශ්‍රාවක මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ දායකත්වය අජාසත් රජතුමා

ප්‍රතඵලසංස්කරණය

පළමුවන ධර්ම සංඝායනාවේ ප්‍රතඵලයක් ලෙස සූත්‍ර දේශනාවන් සමූහය හෙවත් ධර්මය නිකාය වශයෙන් පහකට වෙන් කරන ලදී.

         1.දීඝ නිකාය
         2.මජ්ඣිම නිකාය
         3.අංගුත්තර නිකාය
         4.සංයුක්ත නිකාය
         5.ඛුද්දක නිකාය

එමෙන්ම ධර්ම විනය මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමට භාණක පරමිපරාවට නියම විය.ඒ අනුව

 *ආනන්ද රහතන්වහන්සේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය පරමිපරාවට දීඝ නිකාය මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමටද
 *සැරියුත්  රහතන්වහන්සේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය පරමිපරාවට මජ්ඣිම නිකාය මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමටද
 *අනුරුර්‍ද්ධ  රහතන්වහන්සේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය පරමිපරාවට අංගුත්තර නිකාය මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමටද
 *කාශ්‍යප රහතන්වහන්සේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය පරමිපරාවට සංයුක්ත නිකාය මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමටද
 *ඛුද්දකනිකාය සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාටද පැවරිණි.

පළමුවන ධර්ම සංඝායනාවේ තවත් ප්‍රතඵලයක් ලෙස විනය පිටකය පස් ආකාරයෙන් සංග්‍රහ කරන ලදී.

         1.පාරාජික පාලි 
         2.චුල්ලවග්ග පාලි 
         3.පාචිත්තිය පාලි 
         4.මහාවග්ග පාලි 
         5.පරිවාර පාලි 

එමෙන්ම විනය පිටකය උපාලි හිමියන් ඇතුලු උන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය පිරිසට මුඛ පරපුරෙන් රැකගෙන යාමට පැවරිණි.

සබැදි පිටුසංස්කරණය


"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=බෞද්ධ_ධර්ම_සංගායනා&oldid=342493" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි